İqlim dəyişikliyini uyğunlaşma ilə ilə bağlı milli planlarda sudan səmərəli istifadə ilə bağlı təşəbbüslər
Beynəlxalq təcrübə və Azərbaycan üçün nəticələr
Giriş
BMT-nin təsbitinə görə, iqlim dəyişikliyi ilk növbədə özünü su böhranı formasında təzahür etdirir[1]. İnsanlar onun təsirlərini daşqınların intensivləşməsi, bəzi yerlərddə dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi, bəzi yerlərdə isə enməsi, buzlaqların əriməsi, meşə yanğınları və quraqlıq kimi təbiət hadisələri ilə hiss edir. Lakin bu hadisələrin bir çoxundan fərqli olaraq su qıtlığın qarşı tədbirlər görmək, onun neqativ təsirlərini azaltmaq üçün imkanlar daha genişdir. Bu baxımdan davamlı su idarəçiliyi ölkələrin və ekosistemlərin dayanıqlığının artırılması, karbon emissiyalarının azaldılması üçün vacibdir. Bu məsələdə hökumətlərlə yanaşı hər bir fərdin, ev təsərrüfatının da rolu var.
Su və iqlim dəyişikliyi ayrılmaz bir-birilə şəkildə bağlıdır. Ekstremal hava şərtləri təkcə su qıtlığı üçün zəmin yaratmır, həmçinin su mənbələrinin daha çirklənməsinə səbəb olur. Məsələn, intensiv sel və daşqınlar, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi torpaq qatının, tullantıların su mənbələrini çirkləndirməsinə yol açır. Bəzən kanalizasiya və çirkab suların təmizləyən qurğuları kimi sanitariya infrastrukturuna zərər görməsi çirklənmənin miqyasını daha da böyüdür. Bu isə insanların su və sanitariya xidmətlərinə çıxışına təhlükə yaradır, təmiz sudan istifadə imkanlarını məhdudlaşdırmaqla sı qıtlığına yol açmış olur.
Buzlaqların və qar sahələrinin sürətlə yox olması onlardan qidalana böyük çay şəbəksəinin su axınlarını, onların buraxıcılıq gücünü kəskin şəkildə azaldır. Buz və qar ehtiyatlarında sürətli azalma düzənlik ərazilərdə çox sayda insan üçün şirin su ehtiyatlarının tənzimlənməsinə təsir göstərir.
